راهنمای بیمار
راهنمای گام‌به‌گام: ویزیت اول، ویزیت‌های بارداری، آماده شدن برای زایمان، روزهای بعد از زایمان، پیش و پس از عمل و نشانه‌های فوری.
ویزیت اول
چه بیاورم، چه پرسیده می‌شود و معاینه چگونه است.
چه همراه بیاورم؟
- تاریخ اولین روز آخرین قاعدگی
- جواب آزمایش‌ها، سونوگرافی‌ها و پاپ‌اسمیرهای قبلی
- فهرست داروها، مکمل‌ها و داروهای گیاهی
- شرح عمل‌ها و بارداری‌های قبلی
- برای بررسی نازایی، آزمایش‌های هر دو نفر
چه پرسیده می‌شود؟
از نظم قاعدگی، خونریزی بین دو قاعدگی، بارداری‌ها و سقط‌های قبلی، بیماری‌ها، سابقهٔ خانوادگی و روش پیشگیری از بارداری می‌پرسند. بعضی پرسش‌ها خصوصی‌اند. جواب صریح به تشخیص کمک می‌کند و می‌توانید هر چیزی را که نگرانتان کرده مطرح کنید.
معاینه
هر معاینه‌ای پیش از انجام توضیح داده می‌شود و فقط با رضایت شماست. اگر معاینهٔ داخلی لازم باشد، می‌توانید بگویید کجا ناراحت هستید، همراهی کنار خود داشته باشید یا هر لحظه بخواهید کار متوقف شود. نفس آرام کمک می‌کند عضلات شل بمانند.
پرسش‌هایتان را بنویسید
در اتاق معاینه خیلی چیزها فراموش می‌شود. پرسش‌ها را از قبل یادداشت کنید و اگر چیزی را نفهمیدید، دوباره بپرسید.
ویزیت‌های بارداری
از تست مثبت تا هفته‌های آخر: چه آزمایش‌هایی هست و هر کدام برای چیست.
ویزیت اول بارداری
بهتر است زود شروع کنید. در این ویزیت از سلامت، بارداری‌های قبلی و تاریخ آخرین قاعدگی می‌پرسند، فشار خون و ادرار کنترل می‌شود و گروه خون و آزمایش‌های پایه درخواست می‌شود. در طول مراقبت، آزمایش‌هایی برای کم‌خونی‌های ارثی و عفونت‌هایی مثل هپاتیت B، HIV و سیفلیس هم ممکن است خواسته شود.
سه‌ماههٔ اول
- سونوگرافی هفتهٔ ۱۱ تا ۱۴ برای تعیین سن بارداری و تعداد جنین
- غربالگری سندرم داون، ادواردز و پاتو، اگر بخواهید
سه‌ماههٔ دوم
- سونوگرافی هفتهٔ ۱۸ تا ۲۱ برای بررسی ساختار بدن جنین
- حس کردن حرکت‌های جنین بین هفتهٔ ۱۶ تا ۲۴
- آزمایش قند، اگر پزشک لازم بداند
سه‌ماههٔ سوم
- کنترل فشار خون، ادرار و رشد جنین
- گفت‌وگو دربارهٔ راه زایمان و محل آن
- مرور نشانه‌های شروع زایمان
تعداد ویزیت‌ها به وضعیت شما بستگی دارد و در بارداری اول معمولاً بیشتر است. جدول دقیق را پزشک می‌دهد.
چند نکتهٔ عملی
- پروندهٔ بارداری و جواب‌ها را همیشه همراه داشته باشید
- بین دو ویزیت هم اگر نگران شدید تماس بگیرید
- هیچ دارو یا مکملی را بدون مشورت شروع یا قطع نکنید
زمینهٔ بارداری و زایمان توضیح کامل‌تری دارد.
آماده شدن برای زایمان
نشانه‌های شروع زایمان و اینکه کی باید تماس بگیرید.
نشانه‌های شروع زایمان
- انقباض‌ها یا سفت شدن‌های منظم
- خروج ترشح چسبناک صورتی از واژن
- کمردرد
- میل به رفتن به دستشویی به‌خاطر فشار سر جنین
- پاره شدن کیسهٔ آب
انقباض‌های تمرینی ممکن است در هفته‌های آخر پیش بیایند. این‌ها معمولاً بی‌دردند و کوتاه می‌مانند. انقباض واقعی با گذشت زمان طولانی‌تر، قوی‌تر و نزدیک‌تر می‌شود.
کی تماس بگیرم؟
تماس بگیرید اگر فکر می‌کنید زایمانتان شروع شده یا انقباض‌ها هر پنج دقیقه یا کمتر تکرار می‌شوند. این موارد را فوری خبر دهید، حتی نیمه‌شب:
- پاره شدن کیسهٔ آب
- خونریزی از واژن
- کمتر شدن حرکت جنین
- احتمال شروع زایمان پیش از هفتهٔ ۳۷
- انقباضی که بیش از دو دقیقه طول بکشد، یا شش انقباض یا بیشتر در هر ده دقیقه
اگر حس می‌کنید نوزاد در حال به‌دنیا آمدن است و میل شدید به زور زدن دارید، با ۱۱۵ تماس بگیرید.
از پیش هماهنگ کنید
بدانید کجا و با چه کسی باید تماس بگیرید. پروندهٔ بارداری، جواب‌ها و کارت شناسایی را در دسترس بگذارید و مسیر رفتن به زایشگاه را مشخص کنید. مرکز زایمان را از مطب بپرسید.
اگر سزارین برنامه‌ریزی شده
سزارین برنامه‌ریزی‌شده معمولاً از هفتهٔ ۳۹ انجام می‌شود. دستور ناشتایی و داروهای آن روز را از پزشک بگیرید.
روزها و هفته‌های بعد از زایمان
خونریزی، بخیه، زخم سزارین و حال روحی بعد از زایمان.
خونریزی
بعد از زایمان خونریزی طبیعی است. اول زیاد است، چند هفته ادامه دارد، کم‌کم قهوه‌ای و کم می‌شود و بند می‌آید. از پد استفاده کنید، نه تامپون. موقع شیردهی ممکن است خونریزی کمی بیشتر شود و دلپیچه داشته باشید. اگر لخته‌های بزرگ دفع می‌کنید، خبر دهید.
بخیه‌ها
بخیهٔ زایمان طبیعی را هر روز با آب گرم ساده بشویید و آرام خشک کنید. برای پیشگیری از یبوست آب، میوه و سبزی بخورید و زور نزنید.
زخم سزارین
بیشتر زنان یک تا دو روز بعد از سزارین به خانه می‌روند. زخم را هر روز آرام تمیز و خشک کنید، لباس گشاد بپوشید و تا وقتی ناراحتی ندارید و پزشک اجازه داده، رانندگی نکنید و چیزی سنگین‌تر از نوزاد بلند نکنید. این زمان معمولاً حدود شش هفته است. پیاده‌روی سبک روزانه خطر لخته را کم می‌کند.
حال روحی
چند روز اول بعد از زایمان، احساس غم، اضطراب یا زودرنجی بسیار شایع است و معمولاً تا دو هفته از بین می‌رود. اگر ادامه یافت یا بدتر شد، شاید افسردگی پس از زایمان باشد. این بیماری شایع است و با درمان بهتر می‌شود. می‌تواند تا یک سال بعد از زایمان هم شروع شود. درخواست کمک نشانهٔ مادر بد بودن نیست.
کی فوری تماس بگیرم؟
- خونریزی شدید یا لخته‌های بزرگ
- قرمزی، ترشح یا بوی بد زخم، یا تب
- سردرد شدید، تاری دید یا درد زیر دنده‌ها، چون پره‌اکلامپسی بعد از زایمان هم پیش می‌آید
- فکر آسیب رساندن به خود یا نوزاد، که باید همان موقع کمک بگیرید
پیش و پس از عمل
آماده شدن، روز عمل و هفته‌های بعد از یک عمل زنان.
پیش از عمل
از پزشک بپرسید چرا این عمل پیشنهاد شده، چه راه‌های دیگری هست و بعد از آن چه تغییری می‌کند. اگر برنامهٔ بارداری دارید، حتماً مطرح کنید. دستور ناشتایی را بگیرید و بپرسید کدام دارو، به‌خصوص رقیق‌کنندهٔ خون، باید قطع شود. خودتان چیزی را قطع نکنید. اگر سیگار می‌کشید، ترک کنید.
کسی را برای برگرداندن شما به خانه هماهنگ کنید، چون بعد از لاپاراسکوپی نمی‌توانید رانندگی کنید.
بعد از لاپاراسکوپی
بیشتر افراد همان روز یا فردای آن به خانه می‌روند. تهوع، خستگی، گلودرد، نفخ، درد شکم و درد شانه شایع است. اگر عمل فقط برای تشخیص بوده، بهبود معمولاً تا ده روز طول می‌کشد و برگشت به کار ممکن است تا سه هفته زمان ببرد. اگر جراحی انجام شده، بهبود کامل ممکن است ۶ تا ۸ هفته باشد.
بعد از برداشتن رحم
- روز بعد از عمل برای پیشگیری از لخته کمی راه بروید
- بعد از عمل از راه واژن یا لاپاراسکوپی ممکن است ۱ تا ۴ روز بعد مرخص شوید و بعد از عمل شکمی تا ۵ روز
- بهبود عمل شکمی حدود ۶ تا ۸ هفته است
- در این مدت چیز سنگین بلند نکنید
- خونریزی و ترشح کم تا ۶ هفته طبیعی است
- آب و میوه و سبزی بخورید تا یبوست نگیرید
کی تماس بگیرم؟
تماس بگیرید اگر خونریزی شدید یا لخته دارید، تب کرده‌اید، زخم قرمز یا چرکی است، درد بدتر می‌شود یا پا درد و تورم دارد. تنگی نفس یا درد قفسهٔ سینه فوری است و باید با ۱۱۵ تماس بگیرید.
کمک در خانه
شبکهٔ پشتیبانی بیمار خدمات پرستاری، پانسمان و ارسال دارو در تبریز را هماهنگ می‌کند.
کی باید فوری اقدام کنم؟
بعضی نشانه‌ها منتظر نوبت نمی‌مانند. اگر یکی از این‌ها را دارید، همان موقع به اورژانس بروید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید.
با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به اورژانس بروید
در بارداری یا احتمال بارداری:
- خونریزی با درد شدید شکم، یا خونریزی شدید که پد را زود خیس می‌کند
- درد نوک شانه
- سرگیجه، ضعف یا غش
- درد ناگهانی و شدید شکم با رنگ‌پریدگی
این‌ها ممکن است نشانهٔ حاملگی خارج از رحم باشند که می‌تواند خطرناک باشد، حتی اگر هنوز تست بارداری نداده‌اید.
بعد از زایمان:
- خونریزی شدید یا لخته‌های بزرگ
- فکر آسیب رساندن به خود یا نوزاد
در هر زمان:
- درد ناگهانی و شدید لگن، به‌خصوص با تهوع یا استفراغ. پیچ خوردن یا پاره شدن کیست تخمدان از علت‌های آن است
همان موقع با پزشک یا زایشگاه تماس بگیرید
تا فردا صبر نکنید، حتی اگر نیمه‌شب است.
- حرکت جنین کمتر شده، قطع شده یا الگویش عوض شده
- سردرد شدیدی که با مسکن ساده بهتر نمی‌شود، تاری دید یا جرقهٔ نور، درد زیر دنده‌ها، تورم ناگهانی صورت، دست یا پا
- پاره شدن کیسهٔ آب
- احتمال شروع زایمان پیش از هفتهٔ ۳۷
- انقباض‌های خیلی طولانی یا پشت سر هم
همان روز بررسی شوید
- لکه‌بینی یا خونریزی کم در بارداری
- ترشح غیرعادی یا نشت مایع از واژن
- تب، سوزش ادرار یا ترشح بدبو بعد از عمل یا زایمان
فراموش نکنید
خونریزی در بارداری همیشه به معنای مشکل جدی نیست، ولی شما نمی‌توانید خودتان این را تشخیص دهید. اگر مطمئن نیستید، تماس بگیرید.
شمارهٔ ۱۱۵ اورژانس کشور است. شمارهٔ پشتیبانی برای هماهنگی است و جای اورژانس را نمی‌گیرد.